۱۱- آیات ۴۶ تا ۵۴
صفی علیشاه
از مجموعه: تفسیر منظوم قرآن کریم
قُلْ إِنَّمٰا أَعِظُکُمْ بِوٰاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلّٰهِ مَثْنیٰ وَ فُرٰادیٰ ثُمَّ تَتَفَکَّرُوا مٰا بِصٰاحِبِکُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلاّٰ نَذِیرٌ لَکُمْ بَیْنَ یَدَیْ عَذٰابٍ شَدِیدٍ (۴۶) قُلْ مٰا سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَکُمْ إِنْ أَجْرِیَ إِلاّٰ عَلَی اَللّٰهِ وَ هُوَ عَلیٰ کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ (۴۷) قُلْ إِنَّ رَبِّی یَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلاّٰمُ اَلْغُیُوبِ (۴۸) قُلْ جٰاءَ اَلْحَقُّ وَ مٰا یُبْدِئُ اَلْبٰاطِلُ وَ مٰا یُعِیدُ (۴۹) قُلْ إِنْ ضَلَلْتُ فَإِنَّمٰا أَضِلُّ عَلیٰ نَفْسِی وَ إِنِ اِهْتَدَیْتُ فَبِمٰا یُوحِی إِلَیَّ رَبِّی إِنَّهُ سَمِیعٌ قَرِیبٌ (۵۰) وَ لَوْ تَریٰ إِذْ فَزِعُوا فَلاٰ فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَکٰانٍ قَرِیبٍ (۵۱) وَ قٰالُوا آمَنّٰا بِهِ وَ أَنّٰی لَهُمُ اَلتَّنٰاوُشُ مِنْ مَکٰانٍ بَعِیدٍ (۵۲) وَ قَدْ کَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَ یَقْذِفُونَ بِالْغَیْبِ مِنْ مَکٰانٍ بَعِیدٍ (۵۳) وَ حِیلَ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ مٰا یَشْتَهُونَ کَمٰا فُعِلَ بِأَشْیٰاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ کٰانُوا فِی شَکٍّ مُرِیبٍ (۵۴)
بگو جز این نیست پند میدهم شما را بیک طریقی که برخیزید مر خدا را دو دو و یک یک پس اندیشه کنید که نیست صاحب شما را هیچ جنونی نیست او مگر بیمکننده برای شما میانه دو دست عقوبت سخت (۴۶) بگو آنچه خواستم از شما از مزد پس آن مر شما راست نیست مزد من مگر بر خدا و اوست بر همه چیز شاهد (۴۷) بگو بدرستی که پروردگار من القا میکند حق را دانای غیبهاست (۴۸) بگو آمد حق و نمیآفریند باطل را و نه اعاده میکند (۴۹) بگو اگر گمراه شدم پس گمراه نشوم مگر بر خودم و اگر هدایت یافتم پس بآن چیزیست که وحی میکند پروردگارم بدرستی که او شنوای نزدیکست (۵۰) و اگر بینی هنگامی که بترسند پس نباشد فوتی و گرفته شوند از جایی نزدیک (۵۱) و گویند ایمان آوردیم باو و از کجا باشد مر ایشان را تناول از جای دوری (۵۲) و بتحقیق کافر شدند بآن از پیش و میاندازند غیب را از جای دوری (۵۳) و جدایی افکنده شد میانشان و میان آنچه میخواستند چنان که کرده شد بامثال ایشان از پیش بدرستی که ایشان بودند در شکی بتهمت اندازنده (۵۴)
گو جز این نبود که بدهم پندتان
بر یک آئین یا به یک خصلت عیان
اینکه برخیزید از بهر خدا
دو دو، و یک یک بدون هر هوی
دو و دو، تا مشورت با هم کنید
یک به یک پس فکر تا هر دم کنید
حال و کارم ز ابتداء آرید یاد
تا کنون بی مکر و تقلید و فساد
هم تأمل اندر اطوارم کنید
فکر هم در قول و گفتارم کنید
تا بدانید اینکه نبود از جنون
هیچ در این یارتان بر آزمون
حاصل اینکه در تأمل بر شما
حال من روشن شود دور از خطا
که بسی از فهم و عقلم بهره مند
نیست قولم از جنون و ریشخند
بلکه عقل عاقلان پیشم کم است
بحرها در باغ فکرم شبنم است
نیست الاّ بیم ده او بر شما
پیش از آن کآمد عذاب و ابتلا
گو، هر آنچه خواستیم از مزد ما
در رسالت اوست پس بهر شما
نیست مزد دعوتم جز بر اِله
کو به هر چیزی است از اشیاء گواه
گو که آن پروردگارم بر وجوب
یَقذِفُ بِالْحَقِّ عَلَّامُ الْغُیُوب
وحی را القاء نماید بی غلق
رمیِ باطل می نماید یا به حق
گو که آمد حق که قرآن است و دین
یا که اسلام و رسول حق جبین
نافریند شیئی باطل هیچ چیز
یعنی آن ابلیس یا بت بی ستیز
هم نبدهد عود چیزی در بسیج
نیست او قادر به خلق و بعث هیچ
گو اگر گمره شدم نبود جز این
که شدم گمره به نفس خود یقین
هست بر من مر وبال گمرهی
نه به غیر من به نزد آگهی
ور روم بر راست راه اندر طلب
پس بود وحی آن هدایت را سبب
وحی سوی من فرستد رب من
که سمیع است و قریب او هر زمن
پس چو بینی کافران را ترسناک
نزد مرگ و وقت بعث اندر هلاک
پس نگردد فوت ز ایشان در گریز
آن عذاب پر نهیب هول خیز
هم مر ایشان را بگیرند از کمین
از مکانی بس قریب اعنی زمین
یعنی از روی زمینشان ناگزیر
میکشند از قهر و ناخواهی به زیر
آن زمان گویند آمَنَّا بِهِ
که زمان آخر شد و ره منتهی
مر فرا بگرفتن ایمان از کجا
باشد ایشان را به سهل از دور جا
یعنی ایمان را تناوش کی کنند
از مکان دور تا زآن دم زنند
وآنگهی که نگرویدند آن کسان
بر پیمبر یا به بعث از پیش از آن
وآن سخنها می فکندندی به غیب
نی ز علمی بلکه از پندار و ریب
بود مخفی یعنی آن گفتارها
که بِلا یعنی بگفتند از جفا
از مکان دور یعنی از گمان
نی ز روی دانش و دیدی عیان
بین ایشان و آرزوهاشان یقین
افتد البته جدایی یوم دین
همچنان که این عمل از پیش از این
رفت با اشباهشان از مشرکین
هیچشان از عقل و جان نبود نصیب
انهم کانوا لفی شک مریب