بخش ۸۰ - پاسخ دادن ویس رامین را

جوابش داد ویس ماه پیکر

جوابی همچو زهر آلوده خنجر

برو راما امید از مرو بردار

مرا و مرو را نابوده پندار

مکن خواهش چو دیگربار کردی

ببر این دود چون آتش ببردی

مرا بفریفتی یک ره به گفتار

کنون بفریفت نتوانی دگر بار

چو بشکستی وفا و عهد و سوگند

چه باید این فسون و رشته و بند

برو نیرنگ هم با گل همی ساز

وفا و مهر هم با او همی باز

اگرچه هوشیاری و سخن‌دان

نیم من نیز ناهشیار و نادان

تو زین افسونها بسیار دانی

به پیش هر کسی بسیار خوانی

ترا دیدم بسی و آزمودم

فسونت نیز بسیاری شنودم

دلم بگرفت ازین افسون شنیدن

فسون جادوان بسیار دیدن

مرا بس زین فسوس و زین فسونت

وزین بازارهای گونه‌گونت

نخواهم جستن از موبد رهایی

نه با او کرد خواهم بی وفایی

درین گیتی به من شایسته خود اوست

که با آهوی من دارد مرا دوست

نه روز دوستی را خوار گیرد

نه روزی بر سر من یار گیرد

مرا یکدل همیشه دوستدارست

نه چون تو ده دل زنهار خوارست

کنون دارد بلورین جام در دست

به کام دل همیشه شاد و سرمست

نشست خوش ز بهر شاه باید

ترا هر جا که باشد جای شاید

همی ترسم که آید در شبستان

گلش را رفته بیند از گلستان

مرا جوید نیابد خفته بر جای

به کار من دگر ره بد کند رای

شود آگه ازین کار نمونه

وزین بفسرده مهر باژگونه

نخواهم کاو بیازارد دگر بار

که پس با او به جان باشد مرا کار

بس است آن بیم و آن سختی که دیدم

وزو صد ره امید از جان بریدم

چه دیدم زان همه سختی کشیدن

چه دیدم زان همه تلخی چشیدن

چه دارم زان همه زنهار خواری

مگر بد نامی و نومیدواری

هم آزرده شد از من شهریارم

هم آزرده شد از من کردگارم

جوانی بر سر مهرت نهادم

دو گیتی را به نام بد بدادم

ز حسرت می‌بسایم دست بر دست

که چیزی نیستم جز باد در دست

سخن چندان که گویم سر نیاید

ترا زین شاخ برگ و بر نیاید

ازین در کامدی نومید برگرد

به بیهوده مکوب این آهن سرد

شب از نیمه گذشت و ابر پیوست

دمه بفزود و دود برف بنشست

کنون بر خویشتن کن مهربانی

برو تا بر تنت ناید زیانی

شبت فرخنده باد و روز فرخ

همیشه یار تو گل نام گل رخ

بمانادش به گیتی با تو پیوند

چنان کت زو بود پنجاه فرزند

چو ویس او را زمانی سرزنش کرد

به نادیدنش دل را خوش‌منش کرد

ز روزن باز گشت و روی بنهفت

نه بارش داد و نه دیگر سخن گفت

نه دایه ماند بر روزن نه بانو

گسسته شد ز درد رام دارو

به کوی اندر بماند آزاده رامین

به کام دشمنان بی کام و غمگین

همه چیزی گرفته جای و آرام

ابی آرام مانده خسته‌دل رام

همی نالید پیش کردگارش

گه از بخت سیاه و گه ز یارش

همی گفت ای خدای پاک و دانا

توی بر هر چه خود خواهی توانا

همی بینی مرا بیچاره مانده

ز خویش و آشنا آواره مانده

به کُه بر، میش و بز را جایگاهست

به هامون گور و آهو را پناهست

مرا ایدر نه آرامست و نه جای

برین خسته دلم هم تو ببخشای

که من نومید ازیدر برنگردم

و گر نومید برگردم نه مردم

اگر باید همی مردن به ناچار

همان بهتر که میرم بر در یار

بداند هر که در آفاق باری

که یاری داد جان از بهر یاری

گر این برف و دمه شمشیر بودی

جهنده باد ببر و شیر بودی

ازیدر باز پس ننهادمی گام

مگر آنگه که جانم یافتی کام

دلا تو آن دلی کز پیل و از شیر

نترسیدی هم از ژوپین و شمشیر

چرا ترسی کنون از باد و باران

که خود هردو ترا هستند یاران

نه باد آرم همه سال از دم سرد

نه ابر آرم ز دود جان پر درد

اگر باز آمدی آن ماه رخشان

مرا چه برف بودی چه گل افشان

و گر گشتی لبم بر لبش پیروز

مرا کردی کنار خویش جان بوز

نبودی هیچ غم از ابر و بادم

شدی اندوه این طوفان ز یادم

همی گفت این سخن رامین بیدل

بمانده تا به زانو رخش در گل

همه شب چشم رامین اشک ریزان

هوا بر رخش او کافور بیزان

همه شب رخش در باران شده تر

به برف اندر سوار از رخش بدتر

همه شب ابر گریان بر سر رام

همه شب باد پیچان در بر رام

قبا و موزه و رانینش بر تن

ز سر تا پای بفسرده چو آهن

همه شب ویس گریان در شبستان

به ناخن پاک بشخوده گلستان

همی گفت این چه برف و این چه سرماست

کزیشان رستخیز ویس برخاست

الا ای ابر گریان بر سر رام

ترا خود شرم ناید زان گل اندام

به رنگ زعفران کردی رخانش

بسان نیل کردی ناخنانش

ز بخشودن همی بر وی بنالی

و لیکن تو بدین ناله وبالی

مبار ای ابر و یک ساعت بیاسای

مرا تیمار بر تیمار مفزای

الا ای باد تا کی تند باشی

چه باشد گر زمانی کند باشی

نه آن بادی که از وی بوی بردی

جهان از بوی او خوش بوی کردی

چرا اکنون نبخشایی بر آن تن

کزو خوشی برد نسرین و سوسن

الا ای ژرف دریای دمنده

تو باشی پیش رامین همچو بنده

ترا هر چند گوهرهاست رخشان

نیی چون دست رامین گوهر افشان

حسد بردی بر آن شاه سواران

فرستادی به دست میغ باران

سلاح تو همین باران و آبست

سلاح او همه پولاد نابست

گر او امشب رها گردد ازیدر

بینبارد ترا از گرد لشکر

چه بی شرمم چه با نیرنگ و دستان

که آسوده نشستم در شبستان

تنی پرورده اندر خز و دیبا

بمانده در میان برف و سرما

رخِ آزاده رامین هست گلزار

بود سرما به برگ گل زیان‌کار